Hallstatt ออสเตรีย: หมู่บ้านริมทะเลสาบ กับเหมืองเกลือเก่าแก่ที่สุดในโลก

ห้าโมงเย็น รถบัสทัวร์คันสุดท้ายเลี้ยวออกจากอุโมงค์ Hallberg ที่เจาะทะลุภูเขาเป็นทางเลี่ยงหมู่บ้าน ไม้กั้นที่ปากอุโมงค์เลื่อนลงมาอีกครั้ง — ตั้งแต่บ่ายห้าโมงจนถึงแปดโมงเช้าของวันถัดไป มีแค่คนในพื้นที่กับแขกที่จองที่พักในหมู่บ้านเท่านั้นที่ขับรถผ่านเข้ามาได้ จัตุรัส Marktplatz ที่เมื่อชั่วโมงก่อนยังมีนักท่องเที่ยวยืนออกันถ่ายรูปหน้าน้ำพุ ตอนนี้เหลือแค่เสียงน้ำไหลกับแสงไฟจากร้านอาหารริมทะเลสาบ Hallstätter See ที่เพิ่งเปิด

หมู่บ้าน Hallstatt กลับมาเป็นของตัวเองอีกครั้ง — ไม่ใช่เพราะมันสวยขึ้นกว่าตอนบ่าย แต่เพราะไม่มีใครมาแบ่งเฟรมด้วยแล้ว นี่คือสิ่งที่ทริปวันเดียวจาก Salzburg หรือ Vienna ไม่มีทางได้เจอ ไม่ว่าจะออกจากโรงแรมเช้าแค่ไหนก็ตาม

หมู่บ้านที่ไม่มีที่ให้ขยาย กับเกลือที่ขุดมา 7,000 ปี

Hallstatt ตั้งอยู่บนแผ่นดินแคบๆ ระหว่างทะเลสาบ Hallstätter See กับหน้าผาเชิงเขา Salzberg ส่วนหนึ่งของเทือกเขา Dachstein — พื้นที่ราบมีน้อยจนบ้านเรือนต้องเบียดกันอยู่ริมน้ำ บางหลังในอดีตไม่มีถนนเข้าถึงเลย ต้องใช้เรือเป็นทางสัญจรหลัก ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์แบบนี้เองที่ทำให้ทุกตารางเมตรของหมู่บ้านถูกใช้งานอย่างประหยัด รวมถึงพื้นที่ฝังศพที่จะพูดถึงในหัวข้อถัดไป

สิ่งที่ทำให้ Hallstatt ไม่ใช่แค่หมู่บ้านสวยริมทะเลสาบธรรมดาคือสิ่งที่ซ่อนอยู่ในภูเขาข้างหลัง — เกลือ ชาวบ้านที่นี่ขุดเกลือกันมาต่อเนื่องตั้งแต่ยุคหินใหม่ ราว 7,000 ปีก่อน ทำให้ Salzwelten Hallstatt ได้ชื่อว่าเป็นเหมืองเกลือที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ช่วงที่การทำเหมืองรุ่งเรืองที่สุดคือยุคเหล็กตอนต้น ราว 800-400 ปีก่อนคริสตกาล นักโบราณคดีเรียกช่วงเวลานี้ว่า "ยุค Hallstatt" (Hallstatt Period) ตามชื่อหมู่บ้าน เพราะในศตวรรษที่ 19 หัวหน้าเหมือง Johann Georg Ramsauer ขุดพบสุสานโบราณกว่า 980 หลุมในบริเวณนี้ระหว่างปี 1846-1863 การค้นพบครั้งนั้นสำคัญพอที่นักโบราณคดีทั่วยุโรปหยิบคำว่า "Hallstatt Culture" ไปใช้เรียกวัฒนธรรมยุคเหล็กตอนต้นทั้งทวีป ไม่ใช่แค่ของออสเตรียประเทศเดียว

ความมั่งคั่งจากเกลือสะสมต่อเนื่องมาจนถึงกลางศตวรรษที่ 20 และหล่อหลอมสถาปัตยกรรมของหมู่บ้านให้ประณีตเกินกว่าขนาดของมัน ปี 1997 UNESCO ขึ้นทะเบียน Hallstatt เป็นส่วนหนึ่งของมรดกโลก "Hallstatt-Dachstein/Salzkammergut Cultural Landscape" — ให้เหตุผลว่าเป็นภูมิทัศน์ที่ผสานธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมมนุษย์เข้าด้วยกันอย่างต่อเนื่องยาวนานผิดปกติ

เดินหมู่บ้าน: จากจัตุรัสกลาง ถึงห้องเก็บกะโหลกที่มีเรื่องเล่า

หัวใจของหมู่บ้านคือ Marktplatz จัตุรัสเล็กๆ ล้อมด้วยบ้านสีพาสเทลและน้ำพุกลางลาน เดินจากตรงนี้ไม่กี่นาทีตามถนนเลียบทะเลสาบจะเจอ จุดชมวิวคลาสสิก มุมที่ปรากฏบนโปสการ์ดและรูปโปรไฟล์ของทุกคนที่เคยมาที่นี่ — บ้านสีสันเรียงโค้งไปตามแนวโค้งของทะเลสาบ ยอดแหลมของโบสถ์ Evangelische Kirche ลอยขึ้นเหนือหลังคา และภูเขาสูงชันตั้งเป็นฉากหลัง มุมนี้ดูโล่งในรูปที่คนแชร์กันบ่อยที่สุด แต่ความจริงคือช่วงบ่ายของวันไฮซีซัน มันแน่นจนกลายเป็นแถวคอยผลัดกันถ่าย — ช่างภาพตั้งขาตั้งกล้อง คนถือไม้เซลฟี่ และกรุ๊ปทัวร์ยืนรอคิวกันเป็นแถว ถ้าอยากได้เฟรมที่ไม่มีคนแทรก ต้องอาศัยจังหวะเวลาที่หมู่บ้านยังไม่มีคนมาก ไม่ใช่แค่โชคช่วย

เดินต่อเข้าไปในตัวหมู่บ้านจะเจอโบสถ์ประจำตำบล และข้างๆ กันคือ Beinhaus หรือห้องเก็บกระดูก (Karner) ในโบสถ์น้อย St. Michael's Chapel ที่ไม่เหมือนสถานที่ท่องเที่ยวไหนในยุโรป ปัญหาของ Hallstatt ในศตวรรษที่ 12 คือพื้นที่สุสานมีจำกัดเกินไป — ภูเขาด้านหนึ่ง ทะเลสาบอีกด้าน ไม่มีทางขยายสุสานออกไปได้ ชาวบ้านจึงแก้ปัญหาด้วยวิธีที่ตรงไปตรงมา ฝังศพไว้ 10-15 ปี แล้วขุดขึ้นมา ตากกระดูกให้แดดฟอกจนขาว ก่อนนำไปเรียงเก็บรวมกับกระดูกของสมาชิกครอบครัวคนอื่นๆ ในห้องนี้ ตั้งแต่ทศวรรษ 1720 เป็นต้นมา ชาวบ้านเริ่มวาดลวดลายลงบนกะโหลกแต่ละใบ — ชื่อ ปีที่เสียชีวิต และลวดลายประดับที่ต่างกันตามเพศ กะโหลกผู้หญิงมักมีลายดอกไม้สีสัน ส่วนผู้ชายเป็นลายใบไอวี่ ปัจจุบันห้องนี้เก็บกะโหลกไว้มากกว่า 1,200 ใบ ในจำนวนนี้ราว 610 ใบถูกวาดลวดลาย ถือเป็นคอลเลกชันกะโหลกที่ถูกวาดลวดลายที่ใหญ่ที่สุดที่ยังสมบูรณ์ในยุโรป ประเพณีนี้ค่อยๆ เลือนหายไปในศตวรรษที่ 20 แต่ไม่ได้หยุดเด็ดขาด — กะโหลกใบล่าสุดที่ถูกนำเข้ามาเก็บเป็นของผู้หญิงคนหนึ่งที่เสียชีวิตปี 1983 และขอไว้ก่อนตายว่าอยากให้นำกระดูกของเธอมาไว้ที่นี่ คำขอนั้นถูกทำตามในปี 1995 ค่าเข้าชมไม่แพง (ราว 2 ยูโรสำหรับผู้ใหญ่) แต่เวลาเปิดเปลี่ยนตามฤดู ช่วงนอกฤดูท่องเที่ยวเปิดเฉพาะบางวันและเวลาสั้นกว่าฤดูร้อนมาก ควรเช็กก่อนไป

Salzwelten และ Skywalk: มองลงมาจากภูเขาที่เลี้ยงหมู่บ้านนี้มาเจ็ดพันปี

เหนือหมู่บ้านขึ้นไปคือทางเข้าเหมืองเกลือ Salzwelten Hallstatt ปกติเข้าถึงด้วยกระเช้าลอยฟ้า Salzbergbahn จากสถานีที่เดินจากใจกลางหมู่บ้านไปราว 15 นาที สิ่งที่ต้องรู้ก่อนวางแผนคือ ณ ตอนที่เขียนบทความนี้ (สิงหาคม 2026) ทั้งเหมือง กระเช้า และ Skywalk ปิดปรับปรุงมาตั้งแต่กันยายน 2025 เพื่อสร้างกระเช้าใหม่ทั้งระบบและติดตั้งลิฟต์สำหรับผู้ใช้รถเข็น มีกำหนดเปิดให้บริการอีกครั้ง 1 กันยายน 2026 — ถ้าวางแผนไปก่อนวันนี้ ต้องเช็กสถานะล่าสุดจากเว็บทางการก่อนเสมอ เพราะกำหนดการก่อสร้างขยับได้

หลังเปิดใหม่ ทัวร์เหมืองพาเดินลอดอุโมงค์ที่มนุษย์ขุดต่อเนื่องกันมาหลายพันปี นั่งรถไฟเหมืองขนาดเล็ก ผ่านทะเลสาบใต้ดิน และลงสไลด์ไม้ของคนงานเหมืองความยาว 65 เมตร ซึ่งถือเป็นสไลด์ใต้ดินที่ยาวที่สุดในยุโรป จุดที่น่าทึ่งที่สุดอยู่ลึกลงไป 400 เมตรใต้ภูเขา เป็นที่ตั้งของ "Bronze Age Cinema" โรงหนังใต้ดินที่จัดแสดงบันไดไม้อายุราว 3,000 ปี ขุดพบในปี 2002 และผ่านการตรวจอายุด้วยวงปีไม้จากพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติเวียนนา ถือเป็นบันไดไม้ที่สร้างขึ้นเก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยพบในยุโรป ทัวร์เต็มรูปแบบรวมกระเช้าขาขึ้น-ลง เดินชมเหมือง และแวะ Skywalk ใช้เวลารวมประมาณ 3 ชั่วโมง

Skywalk คือระเบียงชมวิวที่ยื่นออกจากสถานีกระเช้าบนเขา มองเห็นหมู่บ้าน ทะเลสาบ และเทือกเขาโดยรอบจากมุมสูง เวลาเปิดหลัง 1 กันยายน 2026 คือกระเช้าเที่ยวแรก 09.00 น. เที่ยวสุดท้ายลง 18.00 น. (ช่วง 1 ก.ย.-24 ต.ค.) จากนั้นตั้งแต่ 25 ตุลาคม 2026 ถึง 6 มกราคม 2027 เที่ยวสุดท้ายลงเร็วขึ้นเป็น 16.00 น. ตามแสงแดดที่สั้นลงของฤดูหนาว

ค่าเข้าชม (ราคาที่ Salzwelten ประกาศล่วงหน้าสำหรับวันเปิด 1 ก.ย. 2026 — ควรเช็กหน้าราคาทางการอีกครั้งก่อนไป): ตั๋วรวมเหมืองเกลือ+กระเช้า+Skywalk ผู้ใหญ่ 49 ยูโร เด็กอายุ 4-15 ปี 23 ยูโร หากต้องการแค่ขึ้นกระเช้าชมวิวโดยไม่เข้าเหมือง ผู้ใหญ่ 29 ยูโร เด็ก 14 ยูโร ตั๋วครอบครัว (ผู้ใหญ่ 2 คน เด็กสูงสุด 3 คน) ราคา 79 ยูโร กรุ๊ปตั้งแต่ 20 คนขึ้นไปราคาลดเหลือ 47 ยูโรต่อคน

เลือกฤดู: ธันวาคม vs ฤดูอื่น — และเรื่อง overtourism ที่ต้องพูดตรงๆ

ธันวาคม — หนาว เงียบกว่า แต่ตลาดคริสต์มาสเล็กมาก

ถ้าคาดหวังตลาดคริสต์มาสขนาดใหญ่แบบ Salzburg หรือ Vienna ต้องปรับความคาดหวังก่อน ตลาดคริสต์มาสของ Hallstatt เอง จัดที่ Marktplatz เพียงวันเดียวต่อปี — ปี 2026 ตรงกับวันที่ 8 ธันวาคม เวลา 10.00-18.00 น. เป็นงานเล็กๆ ไม่ใช่เทศกาลยาวหลายสัปดาห์เหมือนเมืองใหญ่ในเส้นทางเดียวกัน สิ่งที่ธันวาคมให้จริงๆ ที่ Hallstatt ไม่ใช่ตลาด แต่คืออากาศเย็นจัด หมอกลอยเหนือทะเลสาบ และจำนวนนักท่องเที่ยวที่ลดลงจากฤดูร้อนมาก เพราะทัวร์วันเดียวส่วนใหญ่เลือกมาช่วงกรกฎาคม-สิงหาคมมากกว่า

กรกฎาคม-สิงหาคม — จุดพีคของปัญหา overtourism

ต้องพูดตรงๆ ว่า Hallstatt เป็นหนึ่งในกรณีศึกษา overtourism ที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในยุโรป หมู่บ้านที่มีประชากรจริงราว 750 คน ต้องรับนักท่องเที่ยวมากกว่า 1 ล้านคนต่อปี และวันที่พีคที่สุดเคยมีคนเข้ามาในตรอกซอกซอยแคบๆ ระหว่างภูเขากับทะเลสาบมากถึงหนึ่งหมื่นคนในวันเดียว ปี 2023 นายกเทศมนตรี Alexander Scheutz เคยสร้างรั้วไม้ปิดมุมถ่ายรูปคลาสสิกเพื่อสกัดกระแสนักท่องเที่ยวที่แห่มาถ่ายรูปตามโซเชียลมีเดีย แต่กระแสตีกลับจากทั่วโลกรุนแรงจนต้องรื้อรั้วออกภายในไม่กี่วัน

มาตรการที่ยังใช้อยู่จริงในปี 2026 คือการควบคุมรถและรถบัสมากกว่าการปิดกั้น — ตั้งแต่ 08.00-17.00 น. รถส่วนตัวของนักท่องเที่ยวที่ไม่ได้จองที่พักในหมู่บ้านเข้าไม่ได้เลย ต้องจอดที่ลานจอดนอกอุโมงค์ Hallberg แล้วเดินเข้า รถบัสทัวร์ต้องจองคิวเวลาเข้า-ออกล่วงหน้าผ่านระบบออนไลน์ของหมู่บ้าน และตั้งแต่พฤษภาคม 2026 ค่าจอดรถบัสค้างคืนปรับขึ้นเป็น 63 ยูโรต่อคัน ส่วนข้อเสนอให้จำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวสูงสุด 5,000 คนต่อวันแบบต้องจองล่วงหน้า ที่ทางหมู่บ้านผลักดันมานาน จนถึงกลางปี 2026 ยังไม่ได้รับอำนาจจากรัฐบาลจังหวัด Upper Austria ให้บังคับใช้จริง นายกเทศมนตรียังคงคัดค้านการเก็บค่าเข้าหมู่บ้านแบบเก็บเงิน โดยให้เหตุผลว่าจะยิ่งทำให้ Hallstatt กลายเป็น "พิพิธภัณฑ์" มากกว่าหมู่บ้านที่มีคนอยู่จริง

สิ่งที่นักเดินทางทำได้จริงคือหลีกเลี่ยงช่วง 11.00-16.00 น. ที่รถบัสทัวร์จาก Salzburg และ Vienna มาถึงพร้อมกันมากที่สุด และถ้าเป็นไปได้ เลือกค้างคืนในหมู่บ้านสักคืนหนึ่ง เพราะไม้กั้นรถที่ปิดกั้น day-tripper ตอนเย็นคือสิ่งที่ทำให้หมู่บ้านกลับมาเงียบจริงๆ

แผนเดินทางจริงจาก Salzburg และ Vienna

จาก Salzburg — ไม่มีรถไฟตรง ต้องต่อสามทอด เริ่มจากรถบัสสาย 150 ที่ออกจากชานชาลา F หน้าสถานีรถไฟหลัก Salzburg Hauptbahnhof วิ่งทุกชั่วโมง (บางช่วงทุกครึ่งชั่วโมง) ใช้เวลาราว 90 นาทีถึงเมือง Bad Ischl จากนั้นต่อรถไฟท้องถิ่นจาก Bad Ischl ไปยังสถานี Hallstatt Bahnhof ซึ่งตั้งอยู่ฝั่งตรงข้ามทะเลสาบ ไม่ใช่ในตัวหมู่บ้าน ต้องต่อ เรือข้ามฟาก ที่วิ่งรับส่งตามรอบรถไฟทุกขบวน ใช้เวลาข้ามฟากราว 10 นาที และจอดส่งตรงใจกลางหมู่บ้าน ค่าเรือเที่ยวเดียว 4 ยูโร ไป-กลับ 8 ยูโร จ่ายเป็นเงินสดกับคนขับเรือเท่านั้น ไม่มีระบบซื้อออนไลน์

จาก Vienna — นั่งรถไฟสะดวกกว่า มีเที่ยวตรงวันละ 1 เที่ยว ออกจาก Wien Westbahnhof เวลา 08.45 น. ถึง Hallstatt Bahnhof เวลา 11.54 น. ใช้เวลาราว 3 ชั่วโมง 9 นาที ถ้าพลาดเที่ยวตรง ต้องนั่งรถไฟ Railjet จาก Wien Hauptbahnhof ไปเปลี่ยนขบวนที่สถานี Attnang-Puchheim แล้วต่อรถไฟท้องถิ่นเข้า Hallstatt Bahnhof รวมเวลาเดินทางทั้งหมดราว 3 ชั่วโมงครึ่งถึง 4 ชั่วโมง เมื่อถึงสถานีก็ต้องต่อเรือข้ามฟากแบบเดียวกับเส้นทางจาก Salzburg

ข้อควรรู้ก่อนไป

วีซ่า — คนไทยต้องขอวีซ่าเชงเก้นล่วงหน้าเสมอ ยื่นได้ล่วงหน้าสูงสุด 180 วันก่อนวันเดินทาง วีซ่าอนุญาตให้พำนักในกลุ่มเชงเก้นได้สูงสุด 90 วันภายในทุกช่วง 180 วัน ยื่นผ่านศูนย์รับคำร้องที่ได้รับมอบหมายหรือเว็บไซต์ France-Visas ที่เป็นช่องทางทางการ ควรเผื่อเวลาเตรียมเอกสารอย่างน้อยหนึ่งเดือน

ด่านตรวจคนเข้าเมือง — ตั้งแต่ 10 เมษายน 2026 กลุ่มเชงเก้นเริ่มใช้ระบบ EES (Entry/Exit System) เต็มรูปแบบแล้ว เป็นระบบบันทึกลายนิ้วมือและภาพใบหน้าแทนการประทับตราหนังสือเดินทางแบบเดิม สำหรับผู้ที่เข้าเชงเก้นเป็นครั้งแรกหลังระบบนี้เริ่มใช้ ให้เผื่อเวลาที่ด่านตรวจคนเข้าเมืองมากกว่าเดิม เพราะยังมีรายงานคิวยาวในบางสนามบินระหว่างที่ระบบปรับตัว

รถส่วนตัว — ถ้าขับรถเอง ต้องรู้ไว้ก่อนว่าหมู่บ้านปิดไม่ให้รถของ day-tripper ผ่านช่วง 08.00-17.00 น. ต้องจอดที่ลานจอด P1/P2 นอกอุโมงค์แล้วเดินเข้า มีเพียงคนในพื้นที่กับผู้ที่จองที่พักในหมู่บ้านเท่านั้นที่ผ่านไม้กั้นเข้าไปได้

เงิน — ใช้สกุลยูโร ร้านค้าส่วนใหญ่รับบัตร แต่เรือข้ามฟากจากสถานีรถไฟรับเฉพาะเงินสด ควรพกยูโรสดติดตัวเผื่อไว้

อากาศ — ฤดูหนาว (ธ.ค.-ก.พ.) หนาวจัดและมืดเร็ว บางปีมีหิมะและน้ำแข็งเกาะทางเดินริมทะเลสาบ ควรเตรียมรองเท้ากันลื่นและเสื้อกันหนาวหลายชั้น ส่วนฤดูร้อน (ก.ค.-ส.ค.) คือช่วงที่คนแน่นที่สุดของทั้งปี

คำถามที่พบบ่อย

Hallstatt เที่ยววันเดียวพอไหม หรือควรค้างคืน?

เที่ยววันเดียวได้ถ้าเป้าหมายคือเดินชมหมู่บ้านและถ่ายรูปคร่าวๆ แต่ช่วงบ่ายจะเจอฝูงนักท่องเที่ยวหนาแน่นที่สุด ถ้าอยากได้บรรยากาศที่หมู่บ้านเงียบจริง ควรค้างคืนอย่างน้อยหนึ่งคืน เพราะหลัง 17.00 น. รถของ day-tripper เข้าไม่ได้แล้ว เหลือแต่คนพักค้างในหมู่บ้าน

เหมืองเกลือ Salzwelten เปิดหรือยัง?

ปิดปรับปรุงกระเช้าและระบบเข้าถึงมาตั้งแต่กันยายน 2025 มีกำหนดเปิดอีกครั้ง 1 กันยายน 2026 ถ้าวางแผนไปก่อนวันนี้ ต้องเช็กสถานะล่าสุดจากเว็บทางการของ Salzwelten ก่อนเสมอ เพราะวันเปิดจริงอาจขยับได้

เดินทางจาก Salzburg ไป Hallstatt ยังไงโดยไม่พึ่งทัวร์?

นั่งรถบัสสาย 150 จาก Salzburg Hauptbahnhof ไป Bad Ischl (ราว 90 นาที) ต่อรถไฟท้องถิ่นไปสถานี Hallstatt Bahnhof แล้วต่อเรือข้ามฟากเข้าตัวหมู่บ้าน (จ่ายเงินสด) รวมเวลาเดินทางทั้งหมดประมาณ 2 ชั่วโมงครึ่งถึง 3 ชั่วโมง

ไปช่วงคริสต์มาสมีตลาดคริสต์มาสใหญ่ไหม?

ไม่ใหญ่ ตลาดคริสต์มาสของ Hallstatt เองจัดที่ Marktplatz เพียงวันเดียวต่อปี (ปี 2026 คือ 8 ธันวาคม) ถ้าอยากได้ตลาดคริสต์มาสขนาดใหญ่ต้องไปเมืองอื่นในทริปเดียวกัน อย่างเช่น Salzburg หรือเมืองต่างๆ ในเยอรมนีและฝรั่งเศส

รถส่วนตัวเข้าหมู่บ้านได้ไหม?

เข้าได้เฉพาะคนในพื้นที่และผู้ที่จองที่พักในหมู่บ้านเท่านั้น ช่วง 08.00-17.00 น. รถของนักท่องเที่ยวทั่วไปต้องจอดที่ลานจอดนอกอุโมงค์แล้วเดินเข้า

เมื่อถึงเวลาวางแผนจริง

Hallstatt เป็นจุดแวะที่หลายคนอยากเห็นด้วยตาตัวเอง แต่การไปเองต้องต่อรถสามทอด เช็กสถานะเหมืองเกลือที่เพิ่งปิดปรับปรุงมาทั้งปี และแข่งเวลากับฝูง day-tripper ที่มาตามรอบรถบัส

ธันวาคม 2026 Gography มีทริปที่แวะ Hallstatt จริงในเส้นทาง — ถ้าต้องการช่วง 5-13 ธันวาคม ดูรายละเอียดได้ที่ Enchanting Christmas Classic — Austria, Germany, France หรือถ้าต้องการช่วง 4-12 ธันวาคม มีอีกเส้นทางที่ Christmas Fairytale — Austria, Germany, France ทั้งสองทริปเดินเส้นทางออสเตรีย-เยอรมนี-ฝรั่งเศส ผ่านตลาดคริสต์มาสหลายเมือง ถ้าอยากอ่านเมืองอื่นบนเส้นทางเดียวกันก่อน มีคู่มือ Strasbourg-Colmar แคว้น Alsace และ Romantic Road เยอรมนีหน้าหนาว ให้อ่านเพิ่มเติม