เลห์-ลาดักห์: คู่มือเที่ยวหิมาลัยฝั่งอินเดีย ดินแดนแห่งความสูงที่ต้องปรับร่างกายก่อนไปให้ถูกวิธี

บันไดเครื่องบินที่ลาดักห์มีไม่กี่ขั้น แต่สำหรับหลายคน มันคือขั้นบันไดที่เดินแล้วหอบ อากาศที่ระดับความสูงราว 3,500 เมตรมีออกซิเจนน้อยกว่าที่ระดับน้ำทะเลราวหนึ่งในสาม ร่างกายที่เพิ่งบินตรงมาจากเดลีซึ่งอยู่ต่ำกว่า 300 เมตรยังไม่ทันปรับตัว ภูเขาสีน้ำตาลแห้งแล้งไร้ต้นไม้โอบรอบสนามบินทุกทิศ ท้องฟ้าเหนือหัวเข้มกว่าที่เคยเห็นที่ไหนมาก่อน — นี่คือภาพแรกของลาดักห์ ก่อนที่ความสวยจะเข้ามาแทนที่ความเหนื่อยหอบ

ลาดักห์: ทะเลทรายสูงหลังกำแพงหิมาลัย

ลาดักห์ (Ladakh) เป็นเขตการปกครองสหภาพ (Union Territory) ของอินเดีย แยกออกจากรัฐจัมมูและแคชเมียร์อย่างเป็นทางการตั้งแต่ปี 2019 ชื่อ "ลาดักห์" มีรากมาจากภาษาทิเบตที่แปลได้ประมาณว่า "ดินแดนแห่งช่องเขาสูง" ซึ่งตรงตามภูมิประเทศจริงทุกตัวอักษร พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในเขตเงาฝน (rain shadow) ด้านหลังแนวเทือกเขาหิมาลัยใหญ่ ทำให้ที่นี่แห้งแล้งราวกับทะเลทราย ฝนตกน้อยมากตลอดปี แต่กลับมีธารน้ำแข็งและแม่น้ำสายสำคัญอย่างสินธุ (Indus) ไหลผ่านหุบเขา หล่อเลี้ยงหมู่บ้านและทุ่งข้าวบาร์เลย์เป็นหย่อมสีเขียวท่ามกลางภูเขาสีน้ำตาลแดงที่ทอดยาวสุดสายตา

ภูมิประเทศแบบนี้ทำให้แสงในลาดักห์มีคาแรกเตอร์ต่างจากที่อื่น อากาศเบาบางและแห้งทำให้แดดจัดจ้าน เงาคมชัด สีของหินและทรายเปลี่ยนไปทุกชั่วโมงตามมุมตกกระทบของแสง ขณะที่กลางคืนอุณหภูมิร่วงลงเร็วเพราะไม่มีความชื้นในอากาศเก็บความร้อนไว้ — ช่วงต้นเดือนตุลาคมซึ่งเป็นช่วงเดียวกับที่ทริปนี้เดินทาง กลางวันแดดยังแรงพอใส่เสื้อแขนยาวสบาย แต่กลางคืนอุณหภูมิใกล้ 0 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่านั้นได้ไม่ยาก

การปรับสภาพร่างกาย (Acclimatization) — เรื่องที่ต้องคุยก่อนเรื่องอื่นทั้งหมด

ก่อนพูดถึงความสวยของลาดักห์ ต้องพูดเรื่องนี้ให้จบก่อน เพราะเป็นสิ่งที่ตัดสินว่าทริปนี้จะเป็นประสบการณ์ที่ดีที่สุดในชีวิตหรือฝันร้ายกลางทาง

การบินตรงจากเดลีขึ้นไปลงที่สนามบิน Kushok Bakula Rimpochee ของเมืองเลห์ — หนึ่งในสนามบินพาณิชย์ที่ตั้งอยู่สูงที่สุดในโลก — คือรูปแบบการเดินทางที่มีความเสี่ยงต่อ Acute Mountain Sickness (AMS) หรือภาวะแพ้ความสูงมากที่สุดรูปแบบหนึ่ง เพราะร่างกายไม่มีเวลาปรับตัวแบบค่อยเป็นค่อยไปเหมือนการขับรถขึ้นเขาหลายวัน อาการที่พบได้บ่อยคือปวดหัว คลื่นไส้ เวียนหัว เหนื่อยง่ายผิดปกติ นอนไม่หลับ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาการไม่รุนแรงและหายได้เองถ้าพักผ่อนถูกวิธี แต่ถ้าอาการแย่ลง เช่น ปวดหัวรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ เดินเซ หายใจไม่ทันแม้ขณะนั่งพัก นี่คือสัญญาณของภาวะรุนแรงกว่า (HAPE/HACE) ที่ต้องลงจากพื้นที่สูงทันทีและพบแพทย์ ไม่ใช่เรื่องที่ปล่อยไว้ได้

หลักปฏิบัติทั่วไปที่แพทย์ด้านเวชศาสตร์ความสูงแนะนำ และควรทำตามอย่างเคร่งครัดในวันแรกที่ถึงเลห์:

• วันแรกคือวันพัก ไม่ใช่วันเที่ยว — หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ออกแรงหนัก เดินช้าๆ นอนพักให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ อากาศแห้งของที่สูงทำให้ร่างกายขาดน้ำเร็วกว่าปกติ ควรดื่มน้ำมากกว่าปริมาณที่ดื่มตามปกติที่ระดับน้ำทะเล
• งดแอลกอฮอล์และยานอนหลับ ในช่วง 24-48 ชั่วโมงแรก เพราะกดการหายใจซึ่งเป็นสิ่งที่ร่างกายต้องการมากที่สุดตอนนี้
• ไต่ระดับความสูงแบบมีขั้นตอน ไม่ขึ้นที่สูงกว่าเดิมเร็วเกินไปในช่วงวันแรกๆ — โครงสร้างทริปที่ดีควรให้เวลาเมืองเลห์และพื้นที่ใกล้เคียงระดับความสูงใกล้เคียงกันก่อน แล้วค่อยขยับไปจุดที่สูงกว่าในวันถัดๆ ไป
• ปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทางเรื่องยา บางคนใช้ยาอย่าง Acetazolamide (Diamox) เพื่อช่วยลดความเสี่ยง AMS แบบป้องกันล่วงหน้า แต่ต้องได้รับคำแนะนำจากแพทย์เฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อกินเองโดยไม่ปรึกษา
• สังเกตอาการของตัวเองและเพื่อนร่วมทริป อาการแพ้ความสูงเกิดกับใครก็ได้ ไม่เกี่ยวกับความฟิตหรืออายุ นักกีฬาที่ร่างกายแข็งแรงก็เป็นได้เท่ากับคนทั่วไป
• ในเมืองเลห์มีคลินิกและจุดให้บริการออกซิเจนสำหรับกรณีฉุกเฉิน โรงแรมหลายแห่งก็มีถังออกซิเจนสำรอง ควรสอบถามที่พักไว้ล่วงหน้าว่ามีบริการนี้หรือไม่

จังหวะการเดินทางที่ดีจึงไม่ใช่แค่เรื่องของ "เที่ยวให้ครบ" แต่คือการออกแบบให้ร่างกายมีเวลาปรับตัวก่อนขึ้นไปสูงกว่าเดิม — วันแรกอยู่ในหุบเขาเลห์ วันถัดไปสำรวจพื้นที่ใกล้เคียงที่ระดับความสูงไม่ต่างกันมาก แล้วจึงค่อยข้ามช่องเขาสูงไปยังหุบเขาที่ไกลออกไป นี่คือโครงสร้างที่ถูกออกแบบมาให้สอดคล้องกับหลักการปรับสภาพร่างกาย ไม่ใช่แค่ลำดับการเที่ยวที่สะดวกที่สุด

Sham Valley และ Sangam — วันที่ร่างกายยังต้องขยับช้าๆ

หลังจากวันแรกเป็นวันพักในเมืองเลห์ วันถัดมาคือการออกไปสำรวจพื้นที่ที่นักเดินทางสายลาดักห์เรียกกันติดปากว่า "baby trek zone" — เส้นทางไปทาง Sham Valley ตามถนน Srinagar Highway ซึ่งเป็นเส้นทางสายวิวที่เชื่อมลาดักห์เข้ากับแคชเมียร์ ความสูงของโซนนี้ไม่ต่างจากเมืองเลห์มากนัก จึงเหมาะเป็นวันที่สองของการปรับสภาพร่างกายก่อนขึ้นสูงกว่านี้ในวันถัดไป

ระหว่างทางมีจุดแวะสำคัญคือ Hall of Fame Museum พิพิธภัณฑ์ทหารที่กองทัพอินเดียตั้งขึ้นเพื่อบอกเล่าประวัติศาสตร์การปฏิบัติการในพื้นที่สูงสุดขั้วโลกอย่างลาดักห์ ทั้งเรื่องราวของทหารและอุปกรณ์ที่ต้องใช้เอาชีวิตรอดในสภาพอากาศที่โหดที่สุดแห่งหนึ่งของโลก จากนั้นเส้นทางมุ่งสู่ Sangam จุดบรรจบของแม่น้ำสินธุ (Indus) กับแม่น้ำซันสการ์ (Zanskar) ที่ไหลมาจากคนละทิศทางแล้วมาผสมกันเป็นเส้นสีต่างชัดเจนก่อนจะกลืนเป็นสายเดียว ภาพที่เห็นจากมุมสูงคือเส้นแบ่งสีน้ำสองเฉดที่ค่อยๆ เบลนด์เข้าหากันกลางหุบเขาแห้งแล้ง

Khardung La — ถนนที่รถวิ่งขึ้นไปสูงที่สุดสายหนึ่งของโลก

วันที่สามคือจุดเปลี่ยนของทริป จากเมืองเลห์ เส้นทางไต่ขึ้นสู่ Khardung La ช่องเขาที่คั่นกลางระหว่างเทือกเขา Ladakh Range กับ Karakoram Range ป้ายบนช่องเขาแห่งนี้เคยเขียนความสูงไว้ที่กว่า 5,600 เมตร ทำให้มีชื่อเสียงในฐานะถนนที่รถยนต์วิ่งขึ้นไปได้สูงที่สุดในโลกมานาน แม้ภายหลังการสำรวจด้วย GPS จะให้ตัวเลขจริงที่ต่ำกว่านั้นเล็กน้อย (ราว 5,359 เมตร) แต่ไม่ว่าตัวเลขไหนจะแม่นยำกว่า Khardung La ก็ยังคงเป็นหนึ่งในเส้นทางรถยนต์ที่สูงที่สุดในโลกอย่างไม่ต้องสงสัย อากาศบนช่องเขาบางมาก การเดินเร็วๆ หรือวิ่งขึ้นบันไดสั้นๆ ก็ทำให้หอบได้ทันที จึงเป็นอีกเหตุผลที่ทริปต้องผ่านจุดนี้หลังจากมีวันปรับสภาพร่างกายมาแล้วอย่างน้อยหนึ่งวันเต็ม

ข้ามช่องเขาไปแล้วคือการลดระดับลงสู่ Nubra Valley หุบเขาที่ถูกขนาบด้วยเทือกเขา Karakoram และ Ladakh Range เป็นจุดที่แม่น้ำ Shyok กับแม่น้ำ Nubra มาบรรจบกัน สิ่งที่ทำให้ Nubra Valley แปลกตากว่าที่อื่นในลาดักห์คือเนินทรายกลางหุบเขาที่ล้อมรอบด้วยยอดเขาหิมะ ภาพที่ดูขัดแย้งกันแต่อยู่ร่วมเฟรมเดียวได้จริง ในอดีตหุบเขานี้เคยเป็นเส้นทางการค้าสายไหมสายหนึ่ง ร่องรอยที่ยังเหลือให้เห็นคืออูฐสองหนอกพันธุ์ Bactrian ที่ยังอาศัยอยู่แถบเนินทราย Hunder จุดหมายสำคัญอีกแห่งคือ Diskit Monastery วัดทิเบตเก่าแก่ที่ตั้งอยู่บนหน้าผาเหนือหุบเขา มีรูปปั้นพระพุทธรูปองค์ใหญ่สร้างเสร็จเมื่อราวสิบกว่าปีก่อนมองเห็นได้จากพื้นราบเบื้องล่างทั้งหุบเขา

Turtuk — หมู่บ้านชายแดนที่เพิ่งเปิดให้คนนอกเข้าไม่นาน

จาก Nubra Valley เส้นทางเลาะแม่น้ำ Shyok ต่อไปยัง Turtuk หมู่บ้านที่อยู่ใกล้พรมแดนอินเดีย-ปากีสถานมากที่สุดแห่งหนึ่งในโซนที่นักท่องเที่ยวเข้าถึงได้ พื้นที่นี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาค Baltistan ซึ่งอยู่ภายใต้การปกครองของปากีสถาน ก่อนจะถูกผนวกเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอินเดียหลังสงครามอินเดีย-ปากีสถานปี 1971 และเพิ่งเปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมอย่างเป็นทางการในช่วงหลังปี 2010 นี่เอง

สิ่งที่ทำให้ Turtuk ต่างจากหมู่บ้านอื่นในลาดักห์คือวัฒนธรรม ชาวบ้านที่นี่เป็นชาว Balti ซึ่งนับถือศาสนาอิสลาม ต่างจากชาวลาดักห์ส่วนใหญ่ที่นับถือพุทธศาสนาแบบทิเบต ภาษา อาหาร และสถาปัตยกรรมบ้านเรือนจึงมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมเทือกเขาปามีร์กับหิมาลัย สวนแอปริคอตที่ปลูกเรียงรายตามลำธารกลางหมู่บ้านเป็นอีกภาพที่ต่างจากภูมิทัศน์แห้งแล้งของลาดักห์ส่วนใหญ่อย่างสิ้นเชิง — สีเขียวชุ่มฉ่ำกลางเทือกเขาสีน้ำตาลแดงที่โอบล้อมอยู่รอบทิศ

Chang La และ Pangong Lake — ทะเลสาบที่ไม่หยุดเปลี่ยนสี

จาก Nubra Valley เส้นทางมุ่งสู่ Pangong Lake โดยต้องข้ามช่องเขาอีกแห่งคือ Chang La ซึ่งสูงไม่แพ้ Khardung La เช่นกัน (ราว 5,300 เมตรขึ้นไป) ก่อนลงสู่หุบเขา Shyok ผ่านหมู่บ้าน Durbuk และ Tangtse ที่กระจายตัวเบาบางตามเส้นทาง

Pangong Lake คือทะเลสาบน้ำเค็มที่ทอดยาวกว่าร้อยกิโลเมตรข้ามพรมแดนอินเดีย-จีน โดยส่วนใหญ่ของพื้นที่ทะเลสาบอยู่ฝั่งทิเบต สิ่งที่ทำให้ Pangong เป็นที่จดจำคือสีน้ำที่เปลี่ยนไปตลอดวันตามมุมแสงและมุมมอง ตั้งแต่สีฟ้าอมเขียวเข้มไปจนถึงสีฟ้าอ่อนเกือบขาว ทะเลสาบตั้งอยู่ที่ความสูงกว่า 4,000 เมตร ล้อมรอบด้วยภูเขาแห้งแล้งไร้ต้นไม้ ทำให้ผิวน้ำกลายเป็นสีเดียวที่มีชีวิตชีวาที่สุดในเฟรม Pangong ยังเป็นสถานที่ที่คนทั่วโลกจำนวนมากรู้จักจากภาพยนตร์อินเดียเรื่อง "3 Idiots" (2009) ที่ถ่ายทำฉากปิดเรื่องไว้ริมทะเลสาบแห่งนี้ ทำให้กลายเป็นจุดหมายยอดนิยมของนักท่องเที่ยวอินเดียเองไม่แพ้นักท่องเที่ยวต่างชาติ

ช่วงเช้าคือเวลาที่ริมทะเลสาบเงียบที่สุด แสงแรกตกกระทบผิวน้ำนิ่งราวกระจก ก่อนที่ลมช่วงสายจะเริ่มพัดเป็นระลอกคลื่นเล็กๆ ทำให้ภาพสะท้อนของภูเขาบนผิวน้ำเริ่มบิดเบี้ยว

เลห์ในวันสุดท้าย — ตลาดเมืองและวัดทิเบตรอบหุบเขา

หลังจากขึ้นๆ ลงๆ ผ่านช่องเขาสูงมาหลายวัน ทริปวนกลับเข้าเมืองเลห์อีกครั้งในช่วงท้าย เป็นวันที่จังหวะช้าลงเห็นได้ชัด เดินเล่นในตลาดกลางเมืองที่ขายทั้งผ้าพันคอแคชเมียร์ เครื่องประดับหินเทอร์ควอยซ์ และของใช้ท้องถิ่นแบบทิเบต แวะเยี่ยมชมวัดทิเบตที่กระจายตัวอยู่รอบหุบเขาเลห์ ซึ่งเป็นภาพที่คุ้นตาของลาดักห์พอๆ กับภูเขาแห้งแล้งและทะเลสาบสีฟ้า — ธงมนตราหลากสีโบกสะบัดตามลม กำแพงหินเรียงเป็นแนวยาว และพระสงฆ์ในจีวรสีเลือดหมูเดินสวนไปมาในลานวัด เป็นวันที่เหมาะกับการเก็บภาพช้าๆ มากกว่าวันไหนในทริป

ช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับไปลาดักห์

ถนนข้ามเทือกเขาที่เชื่อมลาดักห์กับโลกภายนอกส่วนใหญ่เปิดใช้งานได้จริงแค่บางช่วงของปี หิมะปิดเส้นทางยาวนานหลายเดือนในฤดูหนาว โดยทั่วไปช่วงที่ถนนเปิดและเหมาะกับการเดินทางท่องเที่ยวคือราวเดือนมิถุนายนถึงกันยายน-ตุลาคม ก่อนอากาศจะเริ่มหนาวจัดและหิมะเริ่มปิดช่องเขาอีกครั้ง

ทริปที่เดินเส้นทางนี้ในช่วงต้นเดือนตุลาคมอยู่ในโซนปลายฤดู — ผ่านพ้นฤดูฝนแล้ว ท้องฟ้าโปร่งใสกว่าช่วงกลางฤดูร้อน นักท่องเที่ยวเริ่มบางตาลงเมื่อเทียบกับพีคซีซั่นเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม แต่ก็ยังก่อนที่อากาศจะหนาวจัดจนถนนบางสายเริ่มปิด เป็นช่วงที่หลายคนมองว่าเป็นหน้าต่างที่ดีที่สุดของปีสำหรับลาดักห์ — อากาศยังเปิดให้เดินทาง ฟ้าใส และภูเขาเริ่มมีหิมะปกคลุมยอดบางลูกให้เห็นความคอนทราสต์ระหว่างเนินทรายสีน้ำตาลกับยอดเขาสีขาว

ส่วนฤดูหนาวของลาดักห์เป็นอีกโลกหนึ่งไปเลย — แม่น้ำ Zanskar กลายเป็นน้ำแข็งจนเดินข้ามได้ (Chadar Trek) แต่นั่นเป็นทริปคนละรูปแบบ ต้องเตรียมตัวและมีทักษะต่างจากเส้นทางในคู่มือนี้โดยสิ้นเชิง

เตรียมตัวก่อนไปลาดักห์

ใบอนุญาตเข้าพื้นที่ (Inner Line Permit) — จุดหมายอย่าง Nubra Valley, Pangong Lake และ Turtuk อยู่ในเขตชายแดนที่ทั้งนักท่องเที่ยวชาวอินเดียและชาวต่างชาติต้องขอใบอนุญาตพิเศษก่อนเข้า เงื่อนไข เอกสาร และค่าธรรมเนียมเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลาและสถานการณ์ชายแดน ควรให้ผู้จัดทริปที่มีประสบการณ์ในพื้นที่ดำเนินการให้ ไม่ควรพยายามจัดการเองโดยไม่มีข้อมูลล่าสุด

สัญญาณโทรศัพท์ — พื้นที่ห่างไกลอย่าง Nubra Valley และรอบ Pangong Lake สัญญาณโทรศัพท์เข้าถึงได้จำกัดหรือไม่มีเลยในบางจุด ซิมโทรศัพท์บางเครือข่ายโดยเฉพาะซิมต่างชาติหรือซิมเติมเงินอาจใช้งานไม่ได้ในเขตที่มีมาตรการความปลอดภัยพิเศษแบบนี้ ควรแจ้งคนที่บ้านล่วงหน้าว่าอาจติดต่อไม่ได้บางช่วง

เสื้อผ้า — อุณหภูมิเปลี่ยนแรงระหว่างวันกับคืน ควรเตรียมเสื้อผ้าแบบเป็นชั้น (layer) เสื้อกันลม เสื้อกันหนาวสำหรับกลางคืนที่อุณหภูมิอาจใกล้ 0 องศาหรือต่ำกว่า หมวก ถุงมือ และแว่นกันแดดที่กันรังสี UV ได้ดีเพราะแดดที่ระดับความสูงแบบนี้แรงกว่าที่ราบมาก

เงินสด — พื้นที่ห่างไกลอย่าง Nubra และรอบ Pangong ตู้เอทีเอ็มและร้านค้าที่รับบัตรมีน้อยมาก ควรถอนเงินสดสกุลรูปีอินเดียเตรียมไว้ตั้งแต่อยู่ในเมืองเลห์

เวลาที่ต้องเผื่อ — เส้นทางส่วนใหญ่เป็นถนนภูเขาคดโค้ง ระยะทางไม่ไกลมากแต่ใช้เวลาเดินทางนานกว่าที่คิด ไม่ควรวางแผนแบบเร่งรีบ เพราะทั้งสภาพถนนและความจำเป็นในการพักปรับร่างกายทำให้จังหวะของทริปนี้ต้อง "ช้า" กว่าทริปทั่วไป

คำถามที่พบบ่อย

ใครควรเลี่ยงทริปนี้เพราะเรื่องความสูง?

ผู้ที่มีโรคหัวใจ โรคปอดเรื้อรัง หรือปัญหาสุขภาพที่แพทย์เตือนเรื่องการอยู่ในที่สูงควรปรึกษาแพทย์อย่างละเอียดก่อนตัดสินใจ แม้แต่คนที่ร่างกายแข็งแรงดีก็ยังมีโอกาสเกิดอาการแพ้ความสูงได้ ความฟิตของร่างกายไม่ได้การันตีว่าจะไม่เป็น AMS

ต้องกินยาป้องกันแพ้ความสูงไหม?

ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องกิน แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทางเพื่อประเมินความเสี่ยงเฉพาะบุคคล หากแพทย์แนะนำให้ใช้ยาอย่าง Acetazolamide ควรเริ่มกินตามคำแนะนำแพทย์ ไม่ควรซื้อกินเองโดยไม่มีคำปรึกษา

เดินทางไปลาดักห์ต้องฟิตขนาดไหน?

เส้นทางในทริปนี้ไม่ใช่การเดินเทรกกิ้งหนัก ส่วนใหญ่เป็นการนั่งรถชมวิวและเดินระยะสั้นๆ ตามจุดต่างๆ สิ่งที่สำคัญกว่าความฟิตทางกายภาพคือการปฏิบัติตามขั้นตอนปรับสภาพร่างกายอย่างเคร่งครัดในวันแรกๆ

ทำไมต้องขอใบอนุญาตพิเศษเพื่อไป Nubra หรือ Pangong?

เพราะพื้นที่เหล่านี้อยู่ใกล้แนวชายแดนที่มีความอ่อนไหวด้านความมั่นคง ทางการอินเดียจึงกำหนดให้ทั้งนักท่องเที่ยวในประเทศและต่างชาติต้องขอ Inner Line Permit ก่อนเข้า ซึ่งเป็นขั้นตอนมาตรฐานของภูมิภาคนี้ ไม่ใช่เรื่องผิดปกติ

พร้อมหรือยังที่จะขึ้นไปสูงกว่า 3,500 เมตร

ลาดักห์ไม่ใช่จุดหมายที่ไปเองแล้วจะราบรื่นง่ายๆ — ตั้งแต่การขอใบอนุญาตเข้าพื้นที่ชายแดน การวางแผนเส้นทางให้ร่างกายมีเวลาปรับตัวก่อนขึ้นช่องเขาสูง ไปจนถึงการรู้ว่าเมื่อไหร่ควรหยุดพักและเมื่อไหร่ถึงต้องลงจากที่สูงจริงจัง

Gography มีทริปที่ออกแบบเส้นทางนี้ไว้แล้ว ผ่านทั้ง Sham Valley, Khardung La, Nubra Valley, Turtuk และ Pangong Lake พร้อมช่างภาพมืออาชีพร่วมทางตลอดทริป ดูรายละเอียดเส้นทางเต็มได้ที่ Leh Ladakh Expedition